دليل سلامت حال است . و آن چه رسوب آن سفيد باشد ، قوت طبيعت و انضاج ماده و اميد سلامت و محمد بن زكريا گفته بول احمر غليظ كه رسوب آن سفيد باشد دليل كثرت خلط خام است و در امراض حاده ، اگر بول در ابتداء احمر باشد « 1 » و رسوب نداشته و هم چنان بماند دليل ضعف كبد و ورم آن است و خطرناك و در حميات محرقه و امراض حاده ، اگر بول الدم محض آيد دليل و باعث هلاك عاجل است . و در امراض حاده اگر بول احمر غليظ منتن باشد و با تقطير آيد خطرناك بود و اگر بول احمر باشد و طبيعت يابس و مدتى بر اين نَمَط بماند و در بدن هيچ المى نباشد ، علامت مرض سل است و اگر در صحت بدن بول احمر غليظ آيد و طبع يابس باشد و در سر و اعضاء ثقلى محسوس گردد ، علامت كثرت فضول و حدوث عفونت و حميات است و در حميات حاره و مختلطه بول احمر غليظ با رسوب بسيار دليل سلامت و زوال مرض است كه طبيعت به طريق بحران دفع نموده . و اگر بىرسوب باشد و يا با رسوب قليل ، دليل طول مرض و علامت نكس آن . و بول سرخ و قليل المقدار در امراض حارّه ، دليل سوء حال باشد ؛ خصوصاً كه رسوب آن زرد باشد . و بول سرخ غليظ بىرسوب در امراض دمويه ، علامت خامى مادّه باشد . و چون حمّى زايل گردد و هنوز بول احمر باشد ، دليل حرارت كبد و « 2 » يا ورم آن است و البته نكس در مرض واقع شود . و چون با ضعف معده و خارش اعضاء بول احمر رقيق آيد ، دليل يرقان و غلبهء صفراست . و اگر بول سرخ باشد و از سرخى به سياهى و قدرى به سبزى ميل نمايد ، دلالت بر ابتداء يرقان نمايد . و بدان كه خاصّهء بول يرقانى است كه چون پارچهء كرباسى را بدان تر نمايند رنگين تر گردد . و غير بول يرقانى چنين نيست . و در يرقان ، اگر تا مدّتى بول سرخ صافى آيد ، دليل سدّهء قوى است و منذر به استسقاست « 3 » .

--> ( 1 ) . الف : اگر در امراض حاده در ابتداء بول احمر باشد . ( 2 ) . ب : ( و ) حذف شده . ( 3 ) . ب : استسقا بود .